8 min leestijd
VCA in België: wat is het en hoe werkt het voor jou?
Wat is VCA in België en wat betekent het voor jou? Wie het systeem beheert, certificaat versus diploma, B-VCA of VOL-VCA, en zo behaal je je VCA in 5 stappen.
Je solliciteert voor een job op een werf of in een fabriek, en in de vacature staat: "VCA vereist". Of je uitzendkantoor vraagt of je "je VCA" al hebt. Wat bedoelen ze daar precies mee, en hoe werkt VCA in België? In dit artikel lees je wat VCA is, wie het in België beheert, welk diploma jij nodig hebt en hoe je het in vijf stappen behaalt.
Kort:
- VCA staat voor Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Aannemers
- Het systeem komt uit Nederland; sinds 1 september 1999 bestaat er een eigen Belgische VCA-structuur
- In België beheert de vzw Contractor Safety Management (CSM) het stelsel, via de site besacc-vca.be
- Er zijn twee soorten VCA: het certificaat van een bedrijf en het persoonsdiploma van een werknemer
- Als werknemer haal je meestal B-VCA (Basisveiligheid) of VOL-VCA (voor operationeel leidinggevenden)
- Je examen leg je af bij een erkend examencentrum; daarna sta je in het Belgisch Centraal Diploma Register
- Vcaproefexamen is een onafhankelijk oefenplatform: wij geven geen diploma's, attesten of certificaten uit
Wat is VCA?
VCA is een veiligheidssysteem voor aannemers: bedrijven die werk uitvoeren bij een andere onderneming, de opdrachtgever. Denk aan een bouwfirma, een schoonmaakbedrijf in een fabriek of een installateur op een chemische site.
Waarom bestaat het? Volgens de VCA-info van BeSaCC heeft de Wet Welzijn van 4 augustus 1996 de verantwoordelijkheid van bedrijven uitgebreid naar het werken met derden. Een opdrachtgever moet erop toezien dat de aannemer de nodige preventiemaatregelen neemt, en onveilige aannemers weren. Hoe dat moet, zegt de wet niet. Veel opdrachtgevers kiezen daarom voor aannemers met een VCA-certificaat, en dat certificaat vraagt op zijn beurt dat de medewerkers een VCA-diploma hebben.
Het systeem werd in Nederland ontwikkeld, onder impuls van de petrochemische industrie. Sinds 1999 heeft België een eigen VCA-structuur met het Uitvoerend Comité van Deskundigen (UCvD) als centraal orgaan. Dat comité legt onder meer vast wat je voor het examen moet kennen.
Wie beheert VCA in België?
De Belgische VCA-beheersorganisatie werkte eerst onder de koepel van de vzw BeSaCC-VCA, en sinds 2004 onder de naam vzw Contractor Safety Management (CSM). De website heet nog altijd besacc-vca.be, daarom spreekt bijna iedereen over "BeSaCC".
| Wie | Wat doet het voor jou? |
|---|---|
| CSM (besacc-vca.be) | Erkent examencentra, beheert het examenreglement en het Centraal Diploma Register |
| UCvD | Legt de eind- en toetstermen vast: wat er op het examen gevraagd kan worden |
| Erkend examencentrum | Neemt je examen af en levert je diploma af als je slaagt |
| Opleidingscentrum | Geeft de cursus (soms hetzelfde bedrijf als het examencentrum) |
| Je werkgever of uitzendkantoor | Bepaalt welk diploma je nodig hebt en regelt vaak de inschrijving |
In Nederland beheert SSVV het stelsel. Meer over de rol van CSM lees je in BeSaCC VCA uitgelegd.
VCA-certificaat of VCA-diploma: wat is het verschil?
Dit is de grootste bron van verwarring. "VCA" kan twee dingen betekenen:
| VCA-certificaat | VCA-diploma | |
|---|---|---|
| Voor wie? | Het bedrijf (de aannemer) | Jij als werknemer |
| Wat bewijst het? | Dat het bedrijf volgens de VCA-checklist werkt | Dat jij het VCA-examen hebt gehaald |
| Hoe krijg je het? | Audit door een certificatie-instelling | Examen bij een erkend examencentrum |
| Varianten | VCA\, VCA\\* en VCA Petrochemie | B-VCA, VOL-VCA, VIL-VCU |
| Waar check je het? | Bij het bedrijf of de certificatie-instelling | Belgisch Centraal Diploma Register |
Vraagt een vacature "VCA", dan gaat het bijna altijd over jouw persoonsdiploma. Het verschil tussen attest, certificaat, pasje en diploma lees je uitgebreider in VCA attest.
Goed om te weten: VCA is volgens BeSaCC niet bedoeld voor de certificering van studie- en engineeringbureaus, zelfstandigen of uitzendkantoren. Voor uitzendkantoren bestaat VCU. Een uitzendkracht die op een VCA-werf werkt, heeft wel gewoon een VCA-diploma nodig. Zie VCA voor uitzendkrachten.
Welk VCA-diploma heb jij nodig?
In het Belgisch Centraal Diploma Register staan vier kwalificaties. Voor de meeste werknemers zijn de eerste twee van belang:
| Diploma | Voluit | Voor wie? |
|---|---|---|
| B-VCA | Basisveiligheid VCA | Operationele medewerkers: je voert zelf het werk uit |
| VOL-VCA | Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden VCA | Ploegbazen, werfleiders en wie toezicht houdt op de werkvloer |
| VIL-VCU | Veiligheid voor Intercedenten en Leidinggevenden VCU | Consulenten en hun leidinggevenden bij een uitzendkantoor |
| RT | Risicovolle Taken | Diploma's voor specifieke risicovolle taken |
Twijfel je tussen Basis en VOL? Vraag het eerst aan je werkgever of opdrachtgever: zij bepalen de eis. Meer hulp bij die keuze vind je in VCA Basis of VOL, en voor leidinggevenden in VCA voor leidinggevenden. Ben je intercedent, lees dan VIL-VCU.
VCA behalen in België: 5 stappen
- Kies het juiste diploma. B-VCA of VOL-VCA, afhankelijk van je functie. Vraag het na bij je werkgever.
- Kies een erkend examencentrum. Check de lijst van erkende examencentra op de BeSaCC-site. BeSaCC waarschuwt voor niet-officiële VCA-pasjes en -diploma's.
- Bereid je voor. Volg een opleiding als je dat wilt, en oefen vragen in examenstijl. Een plan vind je in VCA voorbereiding en de leerstof in de VCA samenvatting.
- Leg het examen af. Dat gebeurt bij het erkende centrum, digitaal of op papier, afhankelijk van het centrum. Hoe die dag verloopt, lees je in VCA examen afleggen in België. Over talen: VCA examen taal.
- Check je diploma in het register. Na je slagen levert het centrum je diploma af en kom je in het Centraal Diploma Register. Zo werkt het: VCA diploma opzoeken.
Wat een opleiding of examen kost, verschilt per centrum. Vergelijk dus offertes en vraag wat inbegrepen is. Meer in VCA kosten. De slaagnorm en het examenverloop staan in het examenreglement van CSM en in het reglement van je centrum. Vraag het daar na in plaats van op een forum.
VCA in België en in Nederland
VCA is in beide landen hetzelfde schema, maar het wordt apart beheerd. Voor jou als kandidaat zijn er een paar praktische verschillen:
| België | Nederland | |
|---|---|---|
| Beheersorganisatie | CSM (besacc-vca.be) | SSVV |
| Diplomaregister | Belgisch CDR (csm-examen.be/cdr) | Nederlands CDR (cdr.ssvv.nl) |
| Examencentra | Erkend in België | Erkend in Nederland |
| Inschrijving, talen en prijzen | Volgens het Belgische centrum | Volgens het Nederlandse centrum |
Een diploma van een in Nederland erkend examencentrum staat volgens BeSaCC in het Nederlandse register, niet in het Belgische. Werk je met een Nederlands diploma in België, vraag dan vooraf aan je opdrachtgever of hij het aanvaardt en waar hij het controleert. Zoek je informatie over je examen, kijk dan naar Belgische bronnen: veel Nederlandse sites gaan uit van andere centra en tarieven.
Hoe lang is VCA geldig?
Een B-VCA- of VOL-VCA-diploma geldt volgens de BeSaCC-regels tien jaar, gerekend vanaf de examendatum. Daarna doe je opnieuw examen; automatisch verlengen bestaat niet. Alle details staan in VCA diploma geldigheid. Gezakt? Lees VCA herexamen.
Oefen voor je VCA-examen
Een voorbeeldvraag die we zelf schreven:
Je werkt als aannemer bij een klant en ziet dat een afscherming rond een open put is weggenomen. Wat doe je eerst?
- A. Je werkt verder en meldt het aan het einde van de dag
- B. Je zorgt dat niemand in gevaar komt en meldt het meteen aan je leidinggevende
- C. Je plaatst de afscherming terug en zegt er niets over
Het juiste antwoord is B: eerst gevaar voorkomen, dan meteen melden, zodat de oorzaak aangepakt kan worden.
Wil je weten hoe je ervoor staat? Test je niveau met de gratis demo, bekijk meer VCA voorbeeldvragen of kies een oefenpakket via /start. Vcaproefexamen is een onafhankelijk oefenplatform. We zijn niet verbonden aan BeSaCC, CSM of SSVV en geven geen diploma's, attesten of certificaten uit. Je diploma krijg je van het erkende examencentrum waar je slaagt.
Veelgestelde vragen
Waar staat VCA voor?
VCA staat voor Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Aannemers. Het is een veiligheidssysteem voor aannemers die werk uitvoeren bij een opdrachtgever.
Is VCA verplicht in België?
De Wet Welzijn schrijft VCA niet zelf voor. Wel eisen veel opdrachtgevers en VCA-gecertificeerde aannemers dat hun medewerkers een geldig VCA-diploma hebben. Je werkgever of opdrachtgever bepaalt dus of jij het nodig hebt.
Wie beheert VCA in België?
De vzw Contractor Safety Management (CSM), via de site besacc-vca.be. CSM erkent de examencentra en beheert het examenreglement en het Belgisch Centraal Diploma Register.
Wat is het verschil tussen een VCA-certificaat en een VCA-diploma?
Het certificaat is voor het bedrijf en krijg je na een audit door een certificatie-instelling. Het diploma is persoonlijk en krijg je als je slaagt voor het examen bij een erkend examencentrum.
Is een Nederlands VCA-diploma geldig in België?
VCA is in beide landen hetzelfde schema, maar een Nederlands diploma staat in het Nederlandse register (cdr.ssvv.nl), niet in het Belgische. Vraag je opdrachtgever vooraf of hij het aanvaardt.
Krijg ik mijn VCA via Vcaproefexamen?
Nee. Wij zijn een onafhankelijk oefenplatform en geven geen diploma's of certificaten uit. Je diploma haal je bij een erkend examencentrum. Bij ons oefen je voor B-VCA en VOL-VCA, bijvoorbeeld met de VCA proefexamens voor België.